Sưng nướu, viêm lợi: nguyên nhân và cách chăm sóc tại nhà

Mục lục bài viết
Nướu đỏ, sưng, đau khi chải răng hay khi nhai là chuyện nhiều người từng gặp. Phần lớn trường hợp liên quan đến mảng bám và cao răng, nhưng đôi khi sưng nướu là dấu hiệu của vấn đề cần nha sĩ xử lý. Bài viết giúp bạn nhận biết, chăm sóc nướu đúng cách tại nhà và biết lúc nào nên đi khám.
- Nướu đỏ sẫm, sưng phồng, đau khi chạm và chảy máu khi chải răng là dấu hiệu viêm lợi thường gặp.
- Nguyên nhân phổ biến nhất là mảng bám và cao răng tích tụ ở viền nướu.
- Chải răng nhẹ bằng bàn chải mềm, làm sạch kẽ răng và súc nước muối ấm giúp chăm sóc nướu tại nhà.
- Sưng kéo dài khoảng 2 tuần, có mủ, kèm sốt hoặc răng lung lay: nên đi khám nha sĩ.
Dấu hiệu nhận biết sưng nướu, viêm lợi
Nướu khỏe mạnh thường có màu hồng nhạt, săn chắc và ôm sát chân răng. Khi nướu bị viêm, bạn có thể thấy:
- Nướu đỏ sẫm hoặc đỏ tía, sưng phồng, nhô cao hơn bình thường.
- Nướu nhạy cảm, đau khi nhai, khi chải răng hoặc khi chạm vào.
- Chảy máu khi chải răng, dùng chỉ nha khoa hoặc cắn đồ cứng như táo.
- Hơi thở có mùi hoặc có vị khó chịu trong miệng.
- Nướu tụt, chân răng lộ ra nhiều hơn trước.
Viêm lợi là giai đoạn sớm của bệnh nha chu. Nếu không được chăm sóc và xử lý, tình trạng này có thể tiến triển, gây tụt nướu, lung lay răng hoặc áp xe.
Nguyên nhân thường gặp
Nướu có thể sưng vì nhiều lý do khác nhau:
- Mảng bám và cao răng: nguyên nhân phổ biến nhất. Mảng bám không được làm sạch đều đặn sẽ kích ứng nướu.
- Thức ăn kẹt ở viền nướu, kẽ răng: kể cả dị vật nhỏ như xương, vảy cá mắc vào nướu.
- Chải răng quá mạnh: hoặc dùng bàn chải lông cứng, làm tổn thương viền nướu.
- Răng khôn mọc: phần nướu trùm quanh răng khôn dễ sưng đau và khó vệ sinh nên dễ viêm.
- Thay đổi nội tiết: ở tuổi dậy thì, khi mang thai hoặc thời kỳ mãn kinh, nướu dễ sưng và chảy máu hơn.
- Thiếu vitamin: đặc biệt là vitamin C và vitamin nhóm B.
- Hàm giả, mão răng không khít: hoặc niềng răng nhưng vệ sinh chưa kỹ.
- Yếu tố khác: hút thuốc lá, tiểu đường chưa kiểm soát tốt, tác dụng phụ của một số loại thuốc.
Sưng nướu có tự hết không?
Câu trả lời tùy vào nguyên nhân. Nếu nướu sưng do mảnh thức ăn mắc vào và đã được lấy ra, tình trạng có thể tự giảm. Viêm lợi nhẹ do vệ sinh chưa kỹ cũng thường cải thiện khi bạn chải răng và làm sạch kẽ răng đúng cách.
Ngược lại, sưng do áp xe, răng khôn mọc lệch hay bệnh nha chu thường cần nha sĩ kiểm tra và xử lý. Tùy trường hợp, nha sĩ có thể lấy cao răng, làm sạch sâu dưới nướu, kê thuốc hoặc xử lý răng khôn.
Vì vậy, nếu đã chăm sóc đúng cách mà nướu vẫn sưng, đừng chờ quá lâu. Phát hiện bệnh nướu sớm giúp việc xử lý đơn giản hơn.
Cách chăm sóc nướu tại nhà
Những bước dưới đây giúp làm dịu nướu và hạn chế mảng bám trong lúc bạn theo dõi hoặc chờ đi khám:
- Chải răng nhẹ nhàng 2 lần mỗi ngày bằng bàn chải lông mềm và kem có fluor; chải bằng chuyển động nhỏ ở viền nướu, không chà mạnh.
- Làm sạch kẽ răng mỗi ngày bằng chỉ nha khoa hoặc bàn chải kẽ, thao tác nhẹ để không làm tổn thương nướu.
- Súc nước muối ấm: hòa khoảng nửa thìa cà phê muối vào một cốc nước ấm, súc rồi nhổ bỏ.
- Chườm lạnh bên ngoài má khi nướu sưng đau; không chườm trực tiếp lên nướu.
- Không súc lại bằng nước hoặc dùng nước súc miệng ngay sau khi chải răng; chỉ nhổ bỏ bọt kem.
- Ăn uống hợp lý: hạn chế đồ ngọt, đồ quá cứng hoặc sắc như các loại hạt, bỏng ngô; ăn đủ rau quả.
- Bỏ thuốc lá để nướu có điều kiện hồi phục tốt hơn.
Theo kinh nghiệm dân gian, rượu cau Quê ngoại có thể hỗ trợ làm dịu tình trạng sưng nướu (viêm lợi) tạm thời. Cách dùng: dùng tăm bông sạch thấm ít rượu cau chấm nhẹ lên vùng nướu sưng, hoặc ngậm, súc 10–15ml trong 30–45 giây rồi nhổ bỏ; 2 lần mỗi ngày; chỉ dùng trong khoang miệng, không nuốt, không uống. Sản phẩm không phải thuốc; nếu nướu sưng kéo dài, có mủ hoặc kèm sốt, bạn vẫn nên đi khám nha sĩ. Không dùng cho phụ nữ có thai, trẻ em và người có bệnh lý hoặc tổn thương răng miệng nặng.
Khi nào cần đi khám nha sĩ?
Bạn nên đặt lịch khám nếu có một trong các dấu hiệu sau:
- Nướu sưng kéo dài khoảng 2 tuần dù đã chăm sóc tại nhà.
- Đau dữ dội, dùng thuốc giảm đau không đỡ.
- Có mủ, có khối sưng dưới chân răng, sưng má hoặc kèm sốt, vì đây có thể là áp xe.
- Răng lung lay hoặc nướu tụt nhiều.
- Vết loét hoặc đốm trong miệng kéo dài trên 1 tuần, hoặc có mảng đỏ bất thường.
- Có cục u trong miệng hoặc trên môi.
- Khó nhai, khó nuốt, đau hàm.
Lưu ý: Nếu sưng lan quanh mắt hoặc cổ, hoặc sưng khiến bạn khó thở, khó nuốt, khó nói, hãy đi cấp cứu ngay và nhờ người đưa đi.
Bạn có thể xem thêm bài “Khi nào cần đi khám nha sĩ?” của Quê ngoại để biết đầy đủ các dấu hiệu không nên chờ.
Phòng ngừa sưng nướu lâu dài
Giữ nướu khỏe chủ yếu là kiểm soát mảng bám mỗi ngày và để nha sĩ làm sạch những gì bàn chải không lấy được. Một số thói quen nên duy trì:
- Chải răng ít nhất 2 lần mỗi ngày bằng kem có fluor, nhổ bọt thay vì súc lại bằng nước.
- Làm sạch kẽ răng mỗi ngày.
- Lấy cao răng và khám răng định kỳ theo lời khuyên của nha sĩ.
- Người đang mang thai hoặc có tiểu đường type 2 nên chú ý khám răng đều đặn hơn. Lưu ý: rượu cau Quê ngoại không dùng cho phụ nữ có thai.
- Không hút thuốc lá.
Nướu sưng là lời nhắc rằng mảng bám đang tích tụ hoặc có vấn đề cần được kiểm tra. Chăm sóc nhẹ nhàng, đều đặn tại nhà và đi khám đúng lúc giúp bạn giữ nướu khỏe lâu dài.
Thông tin trong bài chỉ để tham khảo, không thay thế chẩn đoán và điều trị của nha sĩ.


