Chăm sóc an tâm · Chọn ngay Quê Ngoại

Hotline đặt hàng 0342 756 219
Câu chuyện Quê ngoại

Câu chuyện Quê ngoại

Từ hàng cau trước ngõ, chiếc chum sứ trong góc nhà đến lời dặn giản dị của bà, Quê ngoại giữ lại một nếp xưa của làng quê Việt.

Có những buổi sáng mà ai từng về quê đều nhớ. Sương còn đọng trên mái ngói. Sân gạch ẩm mát dưới bàn chân trần. Hàng cau trước ngõ đứng thẳng, buồng cau xanh trĩu xuống dưới tán lá.

Bà đã dậy từ lâu. Bà quét sân, nhóm bếp, rồi ngồi xuống bậc hiên. Nắng đầu ngày xiên qua khung cửa gỗ, chạm vào chiếc chum sứ đặt trong góc nhà. Nắp chum đậy kín. Bên trong là hạt cau ngâm rượu nếp.

Với nhiều người, quê chỉ cần vậy thôi. Một khoảng hiên, một buồng cau, một dáng bà. Và một chiếc chum lặng lẽ, giữ mùi quê qua bao mùa nắng mưa.

I

Sự tích trầu cau: chuyện tình nghĩa của ba người

Người Việt có một câu chuyện cổ để giải thích vì sao lá trầu, quả cau và vôi luôn đi cùng nhau. Chuyện xưa kể rằng câu chuyện bắt đầu từ thời các vua Hùng.

Ngày ấy có hai anh em nhà họ Cao. Người anh tên Tân, người em tên Lang. Hai anh em giống nhau đến mức người ngoài khó nhận ra ai anh, ai em. Cả hai cùng theo học một vị đạo sĩ họ Lưu.

Thầy Lưu có người con gái muốn chọn người anh làm chồng. Để biết ai là anh, cô bày ra một bát cháo với một đôi đũa. Người em lặng lẽ nhường anh ăn trước. Cô hiểu ra, rồi nên duyên cùng Tân.

Từ ngày anh có vợ, tình anh em không còn gần gũi như xưa. Lang buồn, một mình bỏ đi. Đến bên một dòng suối không có đò sang, Lang ngồi khóc mãi rồi kiệt sức mà chết, hóa thành một cái cây thân thẳng. Tân đi tìm em, đến nơi thì gục xuống bên gốc cây, hóa thành một tảng đá vôi. Người vợ đi tìm chồng, cũng ngã xuống bên tảng đá, hóa thành một dây leo lá thơm, quấn quanh đá và vươn lên thân cây.

Về sau, vua Hùng đi qua nơi ấy, dừng chân nghỉ dưới bóng cây. Vua sai người hái lá, hái quả nếm thử, rồi nhổ lên tảng đá thì thấy sắc đỏ tươi hiện ra. Vua cho đem đá nung thành vôi, hòa cùng lá và quả, thấy vị thơm cay, môi đỏ thắm. Từ đó vua truyền rằng trong cưới hỏi, lễ lạt đều phải có trầu cau. Cây thân thẳng là cây cau, dây leo là dây trầu, tảng đá là đá vôi.

Mỗi nơi kể khác nhau đôi chút. Có nơi kể người anh hóa cây cau, người em hóa tảng đá. Nhưng điều còn lại thì vẹn nguyên: ba con người không rời nhau, kể cả khi đã thành cây, thành đá, thành dây leo. Trầu cau vì thế mang nghĩa anh em, nghĩa vợ chồng, một chữ tình trọn vẹn.

II

Miếng trầu là đầu câu chuyện

Ông cha ta vẫn nói: “Miếng trầu là đầu câu chuyện”. Ngày trước, khách đến nhà, chủ nhà mời miếng trầu rồi mới hỏi han. Người lạ được mời trầu để làm quen. Người quen mời trầu để tỏ lòng thân thiết.

Trong cưới hỏi, trầu cau càng không thể vắng. Mâm lễ nhà trai bao giờ cũng có lá trầu, quả cau, như một lời nhắc về tình nghĩa gắn bó. Trên bàn thờ gia tiên, đĩa trầu, buồng cau là lòng thành của con cháu gửi về người đi trước.

Cây cau cũng gắn với nếp nhà. Người xưa dựng nhà theo lời truyền “trước cau sau chuối”: cau thân cao trồng phía trước cho gió mát lùa vào, chuối lá to trồng phía sau để chắn gió lạnh. Hàng cau trước ngõ vì thế đã thành hình ảnh quen thuộc của làng quê Bắc Bộ, cùng mái ngói, sân gạch, lũy tre.

Ca dao về cau có nhiều câu đẹp. Có câu nói chuyện thương ghét chỉ qua cách bổ một quả cau nhỏ: thương nhau thì bổ ba cho mỗi người một miếng lớn, ghét nhau thì bổ vụn ra làm mười. Một quả cau bé thôi mà chứa được cả lòng người.

Ngày nay, tục ăn trầu đã thưa dần, phần nhiều chỉ còn ở người cao tuổi nơi thôn quê. Quê ngoại không khuyến khích nhai trầu cau. Điều Quê ngoại muốn giữ là phần đẹp nhất của nếp xưa ấy: lời mời chân thành, sự hiếu khách, và chữ tình người xưa gửi vào lá trầu, quả cau.

Thương nhau cau sáu bửa ba / Ghét nhau cau sáu bửa ra làm mười
III

Chum rượu cau của bà

Mỗi người có một người bà của riêng mình. Vậy mà trong ký ức của rất nhiều người, bà hiện lên giống nhau lạ lùng. Bà ngồi bên hiên, tóc búi gọn sau gáy, đôi tay chậm rãi làm việc nhà. Cạnh bà là chiếc cơi trầu. Trong góc nhà là chiếc chum sứ.

Tục ngữ có câu “Đàn ông nông nổi giếng khơi, đàn bà sâu sắc như cơi đựng trầu”. Cơi trầu của bà đựng lá trầu, quả cau. Còn chiếc chum trong góc nhà thì giữ một thứ khác: hạt cau ngâm rượu nếp.

Ở nhiều vùng quê, các bà chọn những hạt cau chắc tay, ngâm cùng rượu nếp, rồi đậy kín nắp chum, đặt nơi khô ráo. Ngày qua ngày, rượu trong chum ngả dần sang sắc hổ phách. Không ai giục giã. Bà chỉ để thời gian làm phần việc của nó.

Khi trong nhà có ai kêu răng lợi khó chịu, bà lại mở nắp chum. Bà lấy một chút rượu cau chấm lên chỗ đau, hoặc bảo ngậm một lúc rồi nhổ đi. Không ai uống thứ rượu ấy. Cách dùng giản dị đó được truyền lại cùng chiếc chum, như một lời dặn.

Ca dao xưa có câu “Ai về cho gởi buồng cau / Buồng trước cha mẹ buồng sau kính thầy”, gửi buồng cau để tỏ lòng biết ơn người đã chăm lo cho mình. Với con cháu, nhớ về chiếc chum của bà cũng là một cách nhớ ơn như thế.

Có lẽ điều chúng ta nhớ nhất không phải mùi rượu cau. Mà là bàn tay bà, giọng bà dặn dò, và cảm giác được chăm sóc rất đỗi bình yên. Chiếc chum của bà chưa bao giờ chỉ đựng rượu. Nó đựng cả sự chăm chút, cả nỗi lo thầm lặng bà dành cho con cháu.

Ai về cho gởi buồng cau / Buồng trước cha mẹ buồng sau kính thầy
IV

Từ chum sứ đến chai Quê ngoại

Nhiều người đã rời quê, nhà không còn hiên, góc bếp không còn chỗ cho một chiếc chum. Quê ngoại muốn giữ lại chiếc chum ấy theo cách gọn gàng hơn, để nếp xưa vẫn ở gần bạn. Rượu cau Quê ngoại được ngâm tại quê ngoại, Nam Định, theo công thức dân gian.

Quê ngoại có hai lựa chọn. Rượu cau Quê ngoại, chai 350ml, gồm rượu nếp và hạt cau, giản dị như chiếc chum xưa. Rượu cau Quê ngoại Plus, chai 500ml, gồm rượu nếp, hạt cau, thêm lá bạc hà và quế.

Theo kinh nghiệm dân gian và y học cổ truyền, hạt cau chứa tanin, alkaloid (như arecoline), vị cay chát, tính ôn. Khi kết hợp với rượu và dùng tại chỗ trong khoang miệng, rượu cau được dùng theo ba hướng hỗ trợ:

Sát khuẩn và kháng viêm: giúp ức chế sự phát triển của một số vi khuẩn ở khoang miệng.
Giảm đau và sưng tấy: hỗ trợ làm dịu các cơn đau nhức răng, sâu răng nhẹ hoặc sưng nướu (viêm lợi) tạm thời.
Cải thiện hôi miệng: giúp khử mùi hôi và tăng tiết nước bọt.

Cách dùng vẫn giản dị như lời bà dặn.
Chấm: dùng tăm bông sạch thấm ít rượu cau, bôi nhẹ lên vùng răng hoặc nướu đau.
Ngậm: ngậm hoặc súc 10–15ml trong 30–45 giây rồi nhổ bỏ hoàn toàn.
Dùng 2 lần mỗi ngày, sáng ngủ dậy và tối trước khi ngủ. Sau khi dùng, tránh ăn uống hoặc súc lại bằng nước trong khoảng 15 phút.

Tuyệt đối không nuốt, không uống. Không dùng cho trẻ em, phụ nữ có thai, người có bệnh lý hoặc tổn thương nặng về răng miệng. Quê ngoại chỉ bán cho người từ 18 tuổi.

Rượu cau là sản phẩm chăm sóc răng miệng tại chỗ, không phải thuốc. Bạn vẫn nên khám nha sĩ định kỳ; nếu đau nhiều hoặc kéo dài, hãy đi khám nha sĩ.

Hiên nhà bà bây giờ có thể đã khác. Hàng cau có thể đã cao hơn mái ngói. Nhưng chỉ cần một buồng cau xanh, một thoáng hương rượu nếp, ký ức lại ùa về: tiếng chổi tre ngoài sân, nắng xiên qua khung cửa, và giọng bà dặn khẽ.

Quê ngoại mong được mang một góc hiên ấy đến gần bạn hơn. Nếu bạn muốn tìm lại chiếc chum của bà theo cách hôm nay, mời bạn ghé xem hai chai rượu cau Quê ngoại.

Rượu cau Quê ngoại 350ml và Plus 500ml

Rượu cau Quê ngoại

Ngâm tại Nam Định theo công thức dân gian. Chỉ dùng trong khoang miệng: chấm hoặc ngậm 30–45 giây rồi nhổ bỏ. Không nuốt, không uống.

Đọc cẩm nang dân gian
Zalo